E premte, 15 Maj 2026
Ndërsa përkujton Nakba-n, çdo familje palestineze ruan çelësat e shtëpisë për t’u kthyer një ditë
Çdo vit, më 15 maj, populli palestinez përkujton Nakba-n, që fjalë për fjalë do të thotë “katastrofë” në gjuhën arabe. Kjo datë simbolizon dëbimin e rreth 770.000 palestinezëve nga shtëpitë e tyre në vitin 1948, gjatë krijimit të Shtetit të Izraelit.
Ndonëse OKB-ja garantoi të drejtën e kthimit, Izraeli nuk e pranoi kurrë atë, duke lënë edhe sot e kësaj dite miliona pasardhës në kampe refugjatësh. Interesi për territorin palestinez u rrit në shekullin e XIX, kur lëvizja sioniste e pikasi atë si vendin për krijimin e një shteti hebre.
Pas Luftës së Parë Botërore dhe rënies së Perandorisë Osmane, Britania e Madhe mori mandatin mbi Palestinën (1920-1948). Gjatë kësaj periudhe, rritja e migracionit hebre krijoi tensione të forta me popullsinë vendase arabe.
Midis viteve 1936-1939, shpërtheu Kryengritja e Madhe kundër pranisë britanike dhe rritjes së sionizmit. Megjithëse u shtyp me dhunë, kjo kryengritje detyroi britanikët të frenonin migracionin. Megjithatë, organizatat paramilitare sioniste si Irgun dolën më të forta, duke nisur sulmet ndaj civilëve palestinezë shumë kohë para shpalljes së shtetit.
Pas Luftës së Dytë Botërore dhe Holokaustit, u rrit presioni ndërkombëtar për një shtet hebre. Në vitin 1947, OKB-ja propozoi një plan ndarjeje: 56 për qind e territorit t’u jepej hebrenjve dhe pjesa tjetër palestinezëve, ndërsa Jerusalemi do të ishte nën kontroll ndërkombëtar.
Palestinezët e refuzuan planin si të padrejtë, pasi ata ishin shumica e popullsisë. Ky refuzim shërbeu si pretekst për forcat sioniste që të nisnin dëbimin masiv të popullsisë vendase. Më 14 maj 1948, David Ben-Gurion shpalli pavarësinë e Izraelit.
Menjëherë pas kësaj, ushtarët izraelitë rrethuan qindra fshatra arabe, duke i detyruar banorët të iknin ose të përballeshin me vdekjen. Shumë fshatra u rrafshuan plotësisht për të parandaluar kthimin e tyre.
Lufta që pasoi midis Izraelit dhe shteteve arabe përfundoi me fitoren e Izraelit dhe zgjerimin e kontrollit të tij përtej kufijve të parashikuar nga OKB-ja.
Sot, numri i refugjatëve palestinezë të regjistruar në UNRWA i kalon 5 milionë persona, të shpërndarë në Rripin e Gazës, Bregun Perëndimor dhe shtetet fqinje si Jordania, Siria dhe Libani. Një nga simbolet më prekëse të Nakbës është çelësi.
Familjet palestineze ruajnë ende çelësat e shtëpive të tyre të vjetra, duke i trashëguar ato nga babai te djali si simbol të së drejtës së patjetërsueshme për t’u kthyer në pronat e tyre. Në vitin 2023, OKB-ja e përkujtoi zyrtarisht Nakba-n për herë të parë në historinë e saj.
Edhe pse në Izrael një ligj i vitit 2010 ndalon përkujtimin e kësaj dite, për palestinezët 15 maji mbetet pika e nisjes së një rrugëtimi të gjatë vuajtjesh. Sot, në vitin 2026, plot 78 vite më vonë, kthimi në atdhe mbetet një ëndërr e parealizuar dhe një kërkesë e vazhdueshme për drejtësi. /tesheshi
Burimi: mesazhi
Etiketa: Aktuale
